نظر منتشر شده
۷
توصيه به ديگران
 
کد مطلب: 484407
نقدی بر سخنان دکتر روحانی پیرامون مبنای ولایت؛
مقبولیتی که مشروعیت نمی آورد
بخش تعاملی الف - احسان قائدی
تاریخ انتشار : دوشنبه ۲۹ خرداد ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۰۳


چندی پیش دکتر روحانی در دیدار و ضیافت افطار با اساتید و پزشکان با اشاره به حکومت حضرت امیر(ع)، مبنای ولایت و حکومت ایشان را انتخاب و نظر مردم دانست. آنچه اکنون برای بررسی ابعاد این سخن رئیس جمهور لازم است بررسی نقش و جایگاه مردم در حکومت اسلامی است بررسي جايگاه و نقش مردم در حكومت اسلامي در گرو تبيين مبناي مشروعيت حكومت در نظام اسلامي است در مبانی تشییع، منبع و سرچشمه مشروعيت حكومت الهي بوده و از ولايت تشريعي و يا اراده تشريعي خداوند سرچشمه مي گيرد، زيرا اساسا هيچ گونه ولايتي جز با انتساب به اذن الهي مشروعيت نمي يابد.

علامه مصباح در این باره معتقد است: "بر اساس اعتقاد توحيدي، خداوند رب و صاحب اختيار هستي و انسان هاست چنين اعتقادي ايجاب مي كند كه تصرف در امور مخلوقات با اذن خداوند صورت گيرد و از آنجا كه حكومت و تنظيم قوانين، مستلزم تصرف در امور انسان هاست اين امر تنها از سوي كسي رواست كه داراي اين حق و اختيار باشد يا از طرف او مأذون و منصوب باشد وقتي خداوند كه منشأ حقوق است حق حكومت و ولايت بر مردم را به پيامبر(ص) امامان معصوم(ع) و يا جانشين معصوم واگذار نموده است او حق دارد احكام الهي را در جامعه پياده كند، چون از ناحيه كسي نصب شده است كه همه هستي و حقوق و خوبي ها از اوست".

بنابراين همانگونه که عنوان شد مشروعيت حكومت در نظام اسلامي از ناحيه خداوند است و مشروعيت حكومت پيامبر(ص) و ائمه اطهار و فقهاء در زمان غيبت ناشي از اذن خداوند است حال اين سؤال مطرح مي شود كه نقش مردم در حكومت اسلامي چيست؟ در پاسخ بايد گفت از آنجا كه مشروعيت در نظام اسلامي وابسته به خداوند است و از او منشا مي گيرد. نقش مردم در مقام فعليت بخشيدن به اين نظام مؤثر است و در حقيقت مردم در مقبوليت، عينيت بخشي و كارآمدي حكومت اسلامي نقشي اساسي دارند چرا كه حاكميت دين حق و نظام اسلامي مانند هر نظام ديگري با آرزوها تحقق نمي پذيرد بلكه حضور مردم و اتحاد آنان بر محور حق را مي طلبد مردم با پذيرش دين اولا و پذيرش ولايت حاكم اسلامي ثانيا دين خدا را در جامعه متحقق مي سازند - اگر مردم در صحنه نباشند و حضور جدي نداشته باشند حتي اگر رهبر آنان در حد وجود مبارك حضرت اميرالمؤمنين عليه اسلام باشد، نظام اسلامي موفق نخواهد بود.

بنابراين حكومت اسلامي هيچ گاه بدون خواست و اراده مردم محقق نمي شود. این بدان معنا ست که مردم در حکومت اسلامی نقش به فعلیت رساندن و تحقق حکومت را عهده دارند.

امير مؤمنان(ع) مي‏فرمايد:"پيامبر(ص) به من فرمود: اي پسر ابوطالب! ولايت امت من برعهده تو است. پس اگر به سلامت قدرت را به تو سپردند و در مورد زمامداري تو، با خشنودي اتفاق كردند، سرپرستي امورشان را برعهده گير؛ ولي اگر در مورد تو رأي ديگري ابراز داشتند، آنان را به حال خود رها كن" این کلام بوضوح این معنا را می رساند که وقتي كسي از سوي خداوند، به ولايت منصوب مي‏شود، ولايتش بدون توجه به استقبال يا عدم استقبال مردم همواره پابرجا است و جامعه، وظيفه دارد از او پيروي كند؛ اما تشكيل عملي حكومت از سوي «ولي امر» به آراي عمومي و وجود شرايط و بستر مناسب اجتماعي، بستگی دارد.

بر اين اساس رأى، رضايت، كمك و همدلى مردم، باعث به وجود آمدن و تحقق عينى حكومت اسلامى مى‏شود. حضرت امير(ع) مى‏فرمايد: «لولا حضور الحاضر و قيام الحجه بوجود الناصر... لالقيت حبلها على غاربها»؛ «اگر حضور بيعت‏كنندگان نبود و با وجود ياوران حجّت بر من تمام نمى‏شد... رشته كار [حكومت‏] را از دست مى‏گذاشتم» همچنين مى‏فرمايد: «لا رأى لمن لا يطاع»؛ «كسى كه فرمانش پيروى نمى‏شود، رأيى ندارد» اين سخنان همگى بيانگر نقش مردم در پيدايش، تثبيت و كارآمدى حكومت الهى - خواه حكومت رسول‏الله(ص) و امامان معصوم(ع) و خواه حكومت فقيه در زمان غيبت است. حكومت اسلامى بر اراده تشريعى الهى استوار است و رأى خدا در همه جا مطاع بوده و اعتبار رأى مردم تا وقتى است كه با دين تنافى نداشته باشد. بنابراين «مقبوليت مردمى» با «مشروعيت الهى» نه یکدیگر را نفی می کنند نه لازم و ملزوم یکدیگرند یعنی ممکن است نظامی مشروعیت داشته باشد ولی مورد قبول مردم نباشد و یا حکومتی مورد قبول مردم باشد اما مشروعیت نداشته باشد.

اما در نظام هاي غير الهي مشروعيت نظام سياسي برخواسته از خواست و اراده مردم است و لازمه آن اين است كه اگر مردم حكومتي را نخواستند آن حكومت نامشروع باشد هر چند در پي مصالح مردم باشد و اگر مردم خواستار حكومتي بودند آن حكومت مشروع مي گردد هر چند خلاف مصالح مردم حركت كند و ارزش هاي اخلاقي را رعايت نكند.

دکتر روحانی بر این باور است که بر مبنای سخن حضرت علی (ع) زمانی که مردم به ایشان روی آوردند و ایشان فرمودند مرا رها کنید و از کسی دیگر بخواهید رهبری شما را بر عهده بگیرد، تعیین مصداق ولایت با خواست اکثریت مردم محقق می شود. نخست باید به این مورد اشاره کرد که عدم پذیرش رهبری جامعه از سوی امیر‏المؤمنین (ع) بدین جهت بود که آن حضرت قبلاً مردم را نسبت عواقب عملشان مبنی بر کنار گذاشتن ولایت خود و پذیرش رهبری عثمان آگاه کرده بود و چنین روزی را برای آنان پیش‌بینی می‌کردند، اما انتخاب و بیعت غلط مردم و عدم همراهی آنان با امام (ع) موجب شد تا چنین بلایی به سر آنان بیاید که عوامل خلیفه خون آنان را بریزند و حق و حقوقشان از بیت المال را چپاول کنند.

اما حضرت امیر در ادامه چنین بیان می کنند که" بدانید که اگر من درخواست شما را اجابت کنم و رهبری شما را بپذیرم، بر اساس آنچه که خود می‌دانم با شما رفتار می‌کنم و هرگز به گفتار و درخواست‌های این و آن و سرزنش کنندگان توجه نخواهم کرد، اگر مرا رها کنید و نخواهید که من رهبری جامعه را بر عهده بگیرم، من هم یکی مانند شما خواهم بود" یعنی ایشان تحقق حکومت خود را منوط به شروطی مبنی بر رعایت قسط و داد و عدم تبعیض قراردادند و هرگز از حق خود نگذشته و هیچ گاه مشروعیت حکومت خود را از مردم ندانستند.
۱۳۹۶/۰۳/۲۱ ۱۱:۱۵
 
۱۳۹۶/۰۲/۲۶ ۱۰:۵۳
 
۱۳۹۵/۱۰/۲۹ ۰۷:۲۴
 
۱۳۹۵/۱۰/۱۴ ۰۹:۲۴
 
۱۳۹۵/۰۷/۱۷ ۰۶:۲۶
 
۱۳۹۵/۰۶/۱۶ ۱۲:۲۳
 
۱۳۹۵/۰۶/۰۳ ۰۷:۱۲
 
۱۳۹۵/۰۵/۳۰ ۰۹:۳۷
 
۱۳۹۵/۰۵/۱۰ ۱۱:۲۰
 
۱۳۹۵/۰۵/۰۳ ۰۷:۱۶
 
 
کلمات کلیدی : احسان قائدی
 
Canada
۱۳۹۶-۰۳-۲۹ ۱۲:۱۴:۵۱
خوب است که نویسنده محترم دیدگاههای امام را مبنا قرار میدادند نه علامه مصباح را.
بنا بر نظر امام راحل کارایی حاکم اسلامی در گروی مقبولیت است و حاکمی که مقبولیت ندارد باید به کنار برود. امام بارها تاکید کردند... (4433487) (alef-11)
 
محمد علی
Germany
۱۳۹۶-۰۳-۳۱ ۰۹:۲۱:۱۷
بله این موضوع منافاتی با مطلب ندارد که نقش مردم تنها عینیت بخشی به حکومت است نه مشروعیت بخشی (4435865) (alef-11)
 
سلام
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۶-۰۳-۲۹ ۱۴:۵۳:۴۷
عالی
دم نویسنده گرم (4433729) (alef-11)
 
رضا
Germany
۱۳۹۶-۰۳-۳۰ ۱۱:۳۰:۴۷
مثل همیشه عالی (4434834) (alef-11)
 
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۶-۰۳-۳۱ ۰۸:۲۷:۰۸
جز با انتساب؟!!!! یا جز با انتصاب؟/ (4435821) (alef-11)
 
احمد رضا
Germany
۱۳۹۶-۰۳-۳۱ ۰۹:۲۳:۱۱
نظر آیت الله مصباح و حضرت امام در این باره مشابه است هر دو به یک موضوع اشاره می کنند که مشروعیت از جانب خداست (4435869) (alef-11)
 
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۶-۰۳-۳۱ ۲۰:۴۳:۰۳
مشروعیت از جانب خداوند است ولی توسط مردم اعطا میشود (4436766) (alef-11)
 


نظراتی كه به تعميق و گسترش بحث كمك كنند، پس از مدت كوتاهی در معرض ملاحظه و قضاوت ديگر بينندگان قرار مي گيرد. نظرات حاوی توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمی شود.
 
 
هفته
 
 
 
 
ديروز
هفته