پایگاه خبری الف 5 آذر 1391 ساعت 17:55 http://alef.ir/vdciwzazrt1ayw2.cbct.html?171552 -------------------------------------------------- عنوان : پخش مکرر "روز واقعه"؛ پوشش کم‌کاری‌ها -------------------------------------------------- متن : نگاهی به فیلم های سینمایی و تلویزیونی مرتبط با واقعه عاشورا و امام حسین(ع) نشان می دهد این مضامین در سطح بسیار محدود مورد استفاده و توجه هنرمندان و سیاستگذاران هنری بوده و تلویزیون گریزی از نمایش مکرر "مختارنامه" و "روز واقعه" ندارد. به گزارش مهر، پس از پیروزی انقلاب اسلامی سینما همگام با تحولات جامعه به سمت تولید آثار مذهبی سوق پیدا کرد و ساخت فیلم هایی درباره مسایل مذهبی و اعتقادی به خصوص ائمه اطهار(ع) شکل گسترده تر و سازمان یافته تری به خود گرفت. البته در این زمینه هیچگاه متولی مشخصی معرفی نشد و تهیه کنندگان مختلف بنابر نیازها و مقتضیات، خود دست به تولید آثار مذهبی می زدند. این امر نوعی پراکندگی تولید فیلم این عرصه را به وجود می آورد که همچنان ادامه دارد. نکته دیگری که ژانر مذهبی را از ابتدای انقلاب تاکنون با مشکل مواجه ساخته، نبود برنامه ریزی برای نگارش فیلمنامه و تولید مناسب است؛ به نحوی که به تمام مسایل و موضوع های مختلف مذهبی پرداخته شود. همین مسئله باعث شده با وجود اهمیت ماه محرم و واقعه کربلا، طی سال های گذشته اندک آثاری در این باره تولید شود. به ویژهاینکه برای تولید فیلم های ماندگار و پرهزینه طی چند سال اخیر تقریبا هیچ کاری که منجر به نتیجه شود، انجام نشده است. زمانی که فیلم سینمایی "دوئل" به کارگردانی احمدرضا درویش با هزینه میلیاردی ساخته شد، بسیاری نسبت به این مسئله اعتراض داشتند و این نوع هزینه کردن را نابجا می دانستند اما وقتی فیلم ساخته شد و در دیگر کشورهای جهان نیز به اکران درآمد و با به رغم برخی ضعف ها و مشکلاتی که داشت توانست نظر مخاطبان را به خود جلب کند، این امر برای بسیاری از منتقدانروشن شد که برای ساخت آثار ماندگار باید هزینه کرد. اما به نظر می رسد این ضرورت هنوز در مورد آثار مذهبی و به خصوص فیلم هایی که به واقعه عاشورا بپردازد به د رستی درک نشده است. البته این کارگردان سینمای ایران هم اکنون نیز فیلم "رستاخیز" (با نام قبلی روز رستاخیز) را با محوریت واقعه عاشورا ساخته است که به گفته برخی از عوامل این فیلم با استانداردهای روز دنیا همخوانی دارد و می تواند اثری باشد که سینمای ایران پس از آن در این بخش و پرداختن به این واقعه تاریخی پس از "روز واقعه" نقشخود را تا حدودی ایفا کند. نمایی از فیلم سینمایی"رستاخیز" ساخته احمدرضا درویش باید منتظر نمایش این فیلم باشیم که قطعا اثری در خور توجه است و باید توجه داشت که این فیلم محصولی کاملاٌ متکی بر بخش خصوصی بوده و هر دستاوردی به همراه داشته باشد به سختی می توان آن را در کارنامه مدیریتی و سیاستگذاری سینمای ایران درج کرد. نخستین تجربه ها برای ثبت یک حماسه برای رسیدن به قضاوتی درست درباره عملکرد سیستم رسمی سیاست گذاری سینمایی در سه دهه گذشته باید کمی به عقب برویم. فیلم سینمایی "سفیر" به کارگردانی فریبرز صالح که سال 1361 ساخته شد را به تعبیری می توان نخستین فیلم جدی با مضمون پرداختن به قیام امام حسین (ع) معرفی کرد. این فیلم بر اساس متن مشترکی نوشته صالح و کیهان رهگذر به تصویر درآمد. داستان این فیلم درباره قیس بن مسهر، نماینده امام حسین(ع) است که با نامه ای برای سلیمان خزاعی به طرف کوفه حرکت می کند. وی در راه به دست راهداران ابن زیاد دستگیر می شود. قیس نامه امام را از بین می برد و زندانیان را بر ضد زندانبان ها می شوراند. حسین بن نمیر، قیس را به زندان ابن زیاد در کوفه منتقل می کند. فریبرز صالح و فرامز قریبیان در پشت صحنه "سفیر" ابن زیاد از قیس می خواهد در مسجد سخنرانی کند و به مردم بگوید امام قصد بیعت با یزید را دارد. قیس در روز موعود علیه یزید سخنرانی می کند و ابن زیاد او را از فراز ارک به زیر می اندازد و به شهادت می رساند. فرامرز قریبیان، عزت اله مقبلی، جلال پیشوائیان، کاظم افرندنیا، محمدتقی کهنمویی، کیومرث ملک مطیعی، هوشنگ دیبائیان و هادی مقدم در این فیلم نقش های اصلی را بر عهده داشتند. این فیلم به سفارش سپاه پاسداران تولید شده بود و در زمان خود هزینه به نسبت بالایی برای ساخت آن در نظر گرفته شد. چنانکه در مورد ساخت این فیلم از صرف هزینه ای بین 9 تا 15 میلیون تومان صحبت شده است. اما فیلم به دلیل برخی مشکلات ساختاری از نظر حضور جشنواره ای در آن سال یا سال های بعد به موفقیت چندانی دست نیافت. روز واقعه؛ یک تجربه ماندگار پس از "سفیر" بی تردید فیلم سینمایی "روز واقعه" به کارگردانی شهرام اسدی را می توان جدی ترین فیلم سینمای ایران دانست که به طور مستقیم به محرم و قیام امام حسین(ع) و واقعه عاشورا می پردازد. این فیلم بر اساس متنی از بهرام بیضایی در سال 1373 ساخته شده و این مسئله یکی از نقاط قوت اثر محسوب می شود. موسیقی ماندگار و تاثیرگذار مجید انتظامی و بازی بسیار خوب بازیگران اثر در صحنه های مختلف را می توان به عنوان بخشی دیگر از ویژگی های مثبت و قابل توجه این اثر نام برد. نمایی از فیلم "روز واقعه" داستان این فیلم درباره مردی مسیحی به نام عبدالله است که به تازگی به اسلام روی آورده و برای ازدواج با دختری مسلمان آماده می شود. او در روز ازدواج خود با راحله ندایی می شنود که او را به یاری می خواند. عبداله به سمت کربلا حرکت می کند، بی آنکه خود بداند مقصد اصلی او کجاست و در روز عاشورا پس از شهادت امام و یارانش به کربلا می رسد. عزت اله انتظامی، علیرضا شجاع نوری، لادن مستوفی، جمشید مشایخی، مهدی فتحی، سعید نیکپور، محمدعلی کشاورز، حسین پناهی، ژاله علو، حمیده خیرآبادی، عنایت بخشی و منصور والامقام تعدادی از بازیگران فیلم را تشکیل می دهند. این فیلم به مدد تصویرسازی اسدی و دیالوگ های زیبا توانست نظر مخاطبان خاص و عام را به خود جلب کند و از سیزدهمین جشنواره بین المللی فیلم فجر سیمرغ بلورین بهترین فیلم، بهترین چهره پردازی، بهترین موسیقی متن و بهترین صحنه آرایی را به دست آورد. همچنین در این جشنواره جایزه بهترین فیلم دوم را کسب کرد. بعد از این تاریخ تقریبا هیچ فیلمی که مستقیماً به مسئله عاشورا و قیام امام حسین(ع) بپردازد در سینمای ایران ساخته نشد. این اتفاق در شرایطی به وجود آمد که از اواخر دهه 70 مدیران سینمایی به تعریف شکل دیگری از تولید اثر سینمایی باعنوان گونه معناگرا اقدام کردند. این ژانر مسایل مذهبی و اعتقادی را به شکلی نمادین و با داستان پردازی جذابتری مدنظر قرار می داد اما حتی تعریف گونه ای تازه از تولید فیلم باعث نشد که فیلم های سینمایی ماندگار و قابل اعتنایی در خصوص زندگی ائمه اطهار(ع) و به خصوص امام حسین (ع) ساخته شود. سال 1384 عباس رافعی فیلم سینمایی "راه طی شده" را ساخت که در قالب داستانی امروزی به واقعه عاشورا و اهمیت آن اشاره می کرد. این اثر بر اساس فیلمنامه مشترک رافعی و فرهاد توحیدی به تصویر درمی آید و داستان یک گروه فرانسوی را بیان می کند که برای انتخاب یک گروه تعزیه خوان که بتواند در جشنواره آوینیون شرکت کند به ایران سفر کرده اند.طی سال های اخیر تلویزیون تلاش هایی برای ساخت آثاری بر اساس زندگی امامان معصوم(ع) انجام داد که برخی از آنها نیز به سرانجام رسید؛ اما این اتفاق در مورد تصویر کردن بخشی از زندگی امام حسین(ع) نتیجه بخش نبود.سال 81 کار ساخت دکورهای سریال امام حسین(ع) به کارگردانی شهریار بحرانی در شهرک سینمایی غزالی آغاز شد. ولی از همان ابتدا این پروژه با مسایل و مشکلات فراوانی بر سر راه تولید مواجه شد. حتی این سریال به مرحله تولید رسید، اما با وجود ساخت بخشی از دکور، دوخت لباس شخصیت ها و پیش بینی امور فنی و ضبط حدود 100 دقیقه از فیلم به طور کامل متوقف شد. در کنار این موضوع مجموعه تلویزیونی با عنوان "مختارنامه" ساخته داوود میرباقری سال گذشته از تلویزیون پخش شد که در آن به زندگی و قیام مختار پرداخته شده است و در حاشیه این سریال به واقعه عاشورا نیز پرداخته شده بود.پرداختن به روایتی حاشیه ای مرتبط با حماسه عاشورا باعث شد که دست تلویزیون در این موضوع باز باشد و قهرمان پروری کند و مخاطب نیز با شخصیت مختار به خوبی ارتباط برقرار کند. از این جهت این مجموعه بدون آنکه برای نمایش چهره معصومان(ع) با چالش مواجه شود اثری در خور توجه از کار درآمد و توانست واقعه عاشورا و صحنه کربلا را به خوبی به نمایش بگذارد. پرداختن به محرم به جای ورود به واقعه عاشورا راهکار دیگری هم البته در این راستا در دستور کار قرار گرفت و آن پرداختن به حال و هوای ماه محرم به جای ورود مستقیم به روایت واقعه عاشورا بود. سریال "شب دهم" به کارگردانی حسن فتحی یکی از بهترین نمونه ها در این راستا بود. این مجموعه در قالب قصه ای ساده که مسایل سیاسی و اجتماعی دوران قاجاریه را مطرح می کرد، از منظر تعزیه به قیام کربلا و بخشی از زندگی امام حسین(ع) نیز پرداخت. هر چند این سریال نیز به خاطر جذب مخاطب به سمت قصه پردازی می رود و فقط مضمون کلی سریال به محرم اشاره می کند. در سینمای نیز فیلم هایی چون "دلشکسته"، "دست های خالی"، "عصر روز دهم" و... را می توان در جرگه آثاری از این دست طبقه بندی کرد. طی چند سال اخیر برای ساخت آثار ماندگار مذهبی، انقلابی و یا دفاع مقدس تلاش هایی صورت گرفته برخی از آنها به ثمر نشسته اند و تعداد زیادی از این نوع پروژه ها نیز به مرحله تولید نرسیده اند، اما نکته اصلی به نوع نگاه مدیران فرهنگی و سینمایی کشور مربوط می شود که طی چند سال اخیر تا چه اندازه تلاش جدی صورت داده اند تا اثری ماندگار در عرصه سینمای مذهبی تولید شود. سینمای ایران برای اینکه بتواند در این زمینه سهم خود را ادا کند باید سرمایه گذاری و حمایت های لازم را انجام دهد و ساخت چنین آثاری دراولویت خود قرار دهد.دعوت و حمایت از فیلمسازانی که تجربه خوی دراین زمینه داشته اند می تواند ما را در این امر هدایت کند. البته سهم بخش دولتی درتولید چنین آثار فاخری که هزینه بالایی هم دارد بسیار مهم است.