پایگاه خبری الف 5 مهر 1395 ساعت 18:25 http://alef.ir/vdcgz39wzak9yq4.rpra.html?396100 -------------------------------------------------- عنوان : دولت ها چگونه به بنگاه های اقتصادی کمک می‌کنند و فرشته نجات اقتصاد می‌شوند؟ -------------------------------------------------- متن : بررسی تجربیات سایر کشورها نشان می ­دهد که دولت می­ تواند با مداخله هوشمندانه خود در قالب سیاست­گذار، به توانمندسازی شرکت ­های تولیدی کمک ویژه­ ای نموده و نقش فرشته نجات را در حل مسائل مدیریتی و فنی آنها ایفا نماید. با این وجود در کشور ما، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران که تقریبا دارای چنین وظیفه ایست، در این زمینه موفقیت چندانی کسب نکرده است. بر اساس ماده ۳ سیاست­ های اقتصاد مقاومتی "محور قراردادن رشد بهره‌وری در اقتصاد با تقویت عوامل تولید، توانمندسازی نیروی کار، تقویتِ رقابت‌پذیری اقتصاد، ایجاد بستر رقابت بین مناطق و استانها و به کارگیری ظرفیت و قابلیت‌های متنوع در جغرافیای مزیت‌های مناطق کشور" از جمله وظایف اصلی دولت و حاکمیت در اقتصاد مطرح شده است. بر این اساس، ایجاد امکان رقابت­ پذیری برای بنگاه­ های تولیدی، از جمله سیاست­ های مقاوم­ سازی اقتصاد است. از راهکارهای رقابت­ پذیری بنگاه­ ها، "توانمندسازی" آنها جهت افزایش خروجی­ های نوآورانه است. تجربیات سایر کشورها نشان می­دهد که دولت می­ تواند با مداخله هوشمندانه خود در قالب سیاست­ گذار، به توانمندسازی شرکت­ های تولیدی کمک ویژه­ ای نماید. زمینه های مداخله دولت در این زمینه عبارتند از: ۱- تسهیل دسترسی به منابع مالی ۲- تسهیل دسترسی به دانش و فناوری ۳- تسهیل دسترسی به نیروی کار ۴- تسهیل در توسعه و دسترسی به بازارهای جدید ۵- تدوین قوانین مورد نیاز مانند قوانین مالکیت فکری، استانداردها و غیره ورود مناسب دولت در هر کدام از ۵ زمینه فوق­ الذکر، می­ تواند به توانمندسازی شرکت­ ها منجر گردد. در این یادداشت، بر روی مورد دوم، یعنی "تسهیل دسترسی به دانش و فناوری" پرداخته شده است. مروری بر فعالیت­ های کشورهایی نظیر انگلستان (Nesta)، فنلاند (Tekes)، کره جنوبی (KIAT)، سوئیس (CTI) و حتی اتحادیه اروپا، بیانگر این است که این کشورها از طریق ایجاد یک نهاد میانجی وابسته به دولت مرکزی یا دولت­های محلی، به نام «سازمان­ های ارتقاء نوآوری»، تسهیل دسترسی به دانش و فناوری را برای شرکت­ های غالبا کوچک و متوسط از طرق زیر فراهم می­ نمایند: ۱- ایجاد یک مدیریت متمرکز و قوی برای نظارت و تسهیل تبادلات دانش و فناوری با سایر کشورها ۲- ایجاد شبکه ­ای از خبرگان صنعتی و مدیریتی با هدف ایجاد امکان مربیگری (Coaching)، مشاوره، ممیزی و ارائه راهکار حل مسائل شرکت­ های تولیدی ۳- کمک به یافتن شرکای تجاری داخلی و بین­ المللی ۴- فراهم کردن امکان برگزاری دیدارها و جلسات با شرکای بالقوه داخلی و بین­ المللی و سیاست­ گذاران ۵- راهنمایی درباره روش­ها و سازوکارهای کسب منابع مالی ۶- آموزش قوانین و مقررات داخلی و بین­ المللی مورد نیاز ۷- ارائه بازخور از عملکرد شرکت­ها و نتایج سیاست­ها به سیاست­ گذاران جهت افزایش یادگیری سیاست ممیزه اصلی ایفای نقش دولت در موارد فوق، این است که دولت تنها به تدوین سیاست­ های عمومی مانند اعطای انواع معافیت­ها، پوشش برخی از هزینه­ ها و قانون­ گذاری، اکتفا نکرده و در حل مسائل فنی و مدیریتی داخل شرکت ­ها از قبیل: ۱- کمک به شرکت ­ها در شناسایی مسائل واقعی خود ۲- تدوین لیست صاحبان فناوری در داخل و خارج از کشور برای کمک به شناسایی دارندگان فناوری در سطح بین­ الملل ۳- تدوین برنامه ­ها و زیرساخت­ های سیستمی مورد نیاز مانند برنامه راهبردی، ۴- چگونگی مشارکت و دستیابی به دانش فنی، ۵- کمک به توسعه بازار و ارائه داده­های مورد نیاز به شرکت­ها ۶- تهیه بانک اطلاعاتی از دارندگان فناوری­ های مکمل/ مشابه ۷- تشکیل تیم ­های مهندسی فنی برای حل گلوگاه ­های فناورانه شرکت­ها مداخله می­کند. در ادامه نیز سازوکار تامین خود را مبتنی بر عملکرد مناسب شرکت ها پس از دریافت کمک­ ها و خدمات دولتی، قرار می­ دهند. در این نحوه از مداخله دولت در امور شرکت­ ها، می­ توان نقش دولت را «فرشته نجات برای حل مسائل شرکت­ ها» تعریف کرد. فرشته­ ای که دغدغه اصلی آن، حل مسائل شرکت­ ها بوده و سیاست­ های خود را مبتنی بر مسائل و نیازهای بنگاه­ های تولیدی قرار می­ دهد. مقایسه نحوه مداخله دولت برای اصلاح امور شرکت­ ها در ایران و موارد ذکر شده در فوق نشان می­ دهد که فعالیت­ ها و وظایف مشابه آن­ها در سال­های گذشته بر عهده «سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران»، به عنوان یک نهاد توسعه­ ای در حل مسائل صنعتی کشور بوده است؛ با این وجود این سازمان نیز در سال­های اخیر به دلایل متعددی از جمله اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی و کاهش منابع مالی، در انجام وظیفه خود موفقیت چندانی کسب نکرده است.