پایگاه خبری الف 13 ارديبهشت 1394 ساعت 10:59 http://alef.ir/vdcgxy9x3ak93t4.rpra.html?269426 -------------------------------------------------- عنوان : چالش داوری بی‌طرف در توافق جامع هسته‌ای بخش تعاملی الف - میثم ظهوریان -------------------------------------------------- اشاره: مطلبی که می خوانید از سری یادداشت های بینندگان الف است و انتشار آن الزاما به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست. بینندگان الف می توانند با ارسال یادداشت خود، مطلب ذیل را تایید یا نقد کنند. متن : یکی از انتقادات مهم قابل ایراد بر تفاهم انجام شده در لوزان در مورد برنامه هسته ای کشورمان پذیرش آژانس بین المللی انرژی اتمی به عنوان داور در مورد انجام تعهدات هسته ای ایران است. این موضوع از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می کند که بر اساس بیانیه لوزان تعلیق موقت تحریم های اقتصادی و مالی وضع شده علیه کشورمان توسط آمریکا و اروپا در توافق جامع مستقیما منوط به انجام کامل تمام تعهدات هسته ای ایران و تایید آژانس شده است. این در حالی است که در صورت بهانه گیری و هر گونه عدم صداقت آژانس در این مورد عملا بخش زیادی از تعهدات انجام شده ایران یا اصلا بازگشت پذیر نیست (مانند انهدام قلب راکتور اراک، اکسید کردن ۹۷ درصد از ذخیره اورانیوم و ارائه اطلاعات در قالب بازرسی ها از تمام زنجیره تامین صنعت هسته ای) یا بازگشت آن مستلزم زمان طولانی است (مانند برچیدن دو سوم سانتیرفیوژها همراه با زیرساخت آن ها در فردو و نطنز). مهمترین نکته قابل توجه در این چارچوب این است که اصولا پرونده هسته ای ایران بر اساس بهانه گیری های سیاسی آژانس آغاز شد و سابقه آژانس و اظهارات مختلف مقامات کشورمان از جمله تیم مذاکره کننده نیز بر غلبه جنبه های سیاسی بر فنی در گزارش های آژانس در طول ۱۲ سال گذشته از آغاز مذاکرات همواره تاکید داشته است. به عنوان مثال آقای ظریف که در حال حاضر ریاست تیم مذاکره کننده ایران را به عهده دارد در صفحه ۲۳۳ از کتاب خود با نام آقای سفیر می نویسد : آقای البرادعی به ناحق برای این که مشکلش را با امریکا حل کند و یک دوره دیگر نیز باقی بماند، این عبارت را وارد این گزارش کرد. هیچ مبنای حقوقی برای این که آقای البرادعی بتواند عبارت Breach of the obligation to comply” را در گزارش آژانس علیه ایران به کار ببرد وجود نداشت. در صورتی که همین عبارت بود که ما را به شورای امنیت برد. همچنین آقای روحانی رییس جمهور که در دوره اول مذاکرات ریاست تیم مذاکره کننده را به عهده داشت نیز در مورد عملکرد آژانس در دوره مذکور در کتاب امنیت ملی و دیپلماسی هسته ای چنین می گوید : البرادعی دائما با انتشار گزارش های دو پهلو درباره عملکرد هسته ای ایران، نقش مهمی در به درازا کشیدن و حل نشدن این ماجرا داشت و حتی در ماجرای توافق سعد آباد با این که به طرف ایرانی قول داده بود آژانس از کلمه تعلیق برای سانتریفیوژهای نطنز، همان تفسیری را ارائه کند که مورد توافق ایران بود، در نهایت تحت فشار آمریکا و اروپا خلاف قولش عمل کرده و با تحمیل تفسیری متفاوت از وعده خود، باعث شد تا چند ماه بعد در توافق بروکسل، عملا ایران تعلیق گسترده تری را انجام دهد که البته آن توافق هم با عهد شکنی سه کشور اروپایی و فشار آمریکا به شکست انجامید و تنها حاصل آن توافق تعلیق غنی سازی و عقب نشینی ایران بود.. در این مورد آقای خاتمی رییس جمهور وقت کشورمان نیز در مصاحبه با شبکه ۴ تلویزیونی بی بی سی در مورد فرآیند تدوین بیانیه سعدآباد می گوید آقای البرادعی به ما گفت منظور ما از تعلیق صرفا تزریق گاز به سانتریفیوژها است، اما بعد از بازگشت به وین با بی اخلاقی تفسیری از غنی سازی ارائه کرد که بر اساس آن ما ملزم شدیم تمام فعالیت های هسته ای خود را پایان دهیم. همچنین بر اساس قاعده الإقرار العقلاء علی أنفسهم جائز نگاهی به کتاب عصر فریب که نوشته دبیر کل وقت آژانس است نیز در این زمینه مفید خواهد بود.محمد البرادعی در صفحه ۱۴۸ کتاب مذکور در مورد نحوه برخورد خود با پرونده ایران می نویسد: در دیدار با جرج بوش در ارتباط با ایران بر ضرورت پیش گرفتن سیاست چماق و هویج [تهدید و پاداش] تاکید کردم. البته باید توجه داشت که اگر در زمان البرادعی آژانس حداقل سعی در حفظ ظاهر بی ظرفی در تعاملات خود با طرف ایرانی داشت به اقرار مسئولان کشورمان از دوره صدارت آمانوی ژاپنی در آژانس این رویکرد سیاسی با شدت و وضوح بیشتری به نمایش گذاشته است که در این میان می توان به صحبت های دکتر صالحی وزیر وقت امور خارجه کشورمان در سال ۹۱ اشاره کرد که با انتقاد به گزارش منتشره آژانس می گوید گزارشات مغرضانه آمانو، چوب حراج به آبروی آژانس است. تیم مذاکره کننده در پاسخ به این سوال که بر اساس چه منطقی چنین نهادی را به عنوان داور نهایی در توافق جامع پذیرفته اند به بین المللی بودن این نهاد و نبودن نهادی جایگزین به عنوان داور اشاره می کنند، این در حالی است که حداقل اقدامی که میتوانست در این زمینه انجام شود تعریف گام به گام اقدامات دو طرف در قالب یک مدالیته در چارچوب توافق جامع بود تا در صورت بدقولی و سیاسی کاری طرف مقابل کشورمان کمترین زیان را از تعهدات انجام شده خود متحمل شود.