پایگاه خبری الف 13 خرداد 1395 ساعت 18:23 http://alef.ir/vdcfvcdmcw6dtca.igiw.html?358868 -------------------------------------------------- عنوان : رقبای جدید تلویزیون درفضای مجازی -------------------------------------------------- متن : برنامه های اینترنتی آرام آرام دارند به رقبای قدرتمندی برای رسانه ی ملی تبدیل می شوند. سمانه فراهانی در خبرآنلاین نوشت: دنیای مجازی و نرم افزارهای موبایل فرصتی را برای مخاطبان قهر کرده با تلویزیون فراهم ساخته اند تا در فضایی که در آن نشانی از خط قرمزهای سلیقه ای و فراوان صداوسیما نیست، به تماشای گفت وگوهای تصویری و گزارش هایی بنشینند که پیش ازاین انحصار پخش چنین برنامه هایی فقط و فقط از آن سیمای جمهوری اسلامی ایران بود. تا همین دو سال قبل کمتر کسی عوامل تولید برنامه های اینترنتی را به رسمیت می شناخت و حتی برای پوشش رویدادهایی مثل جشنواره فیلم فجر از آن ها دعوت می کرد، اما در ماه های اخیر رسانه های مجازی با تولید برنامه های مختلف هم مخاطبان زیادی پیداکرده اند، و هم به صورت یک رسانه ی جدی و مهم معرفی شده اند. این اتفاق حی باعث شده تا خبرهایی مبنی بر حمایت های میلیونی بخش خصوصی و دولتی از چنین رسانه هایی شنیده شود که کارشان تهیه و پخش محتوای تصویری است کرد. چهره های شناخته شده در فضای مجازی دید در شب رضا رشید پور یکی از نخستین برنامه های گفت وگومحور در فضای مجازی بود. رضا رشید پور در این برنامه که روی خروجی سایت آپارات قرار می گرفت، مصاحبه های جنجالی بسیاری با هنرمندان و سیاستمداران انجام داد که یکی از پرمخاطب ترین این برنامه ها مصاحبه با سحر قریشی بود. بخشی از این گفتگو بارها در شبکه های اجتماعی و نرم افزارهای ارتباطی مثل تلگرام بازنشر و حتی برای آن انیمیشن هم ساخته شد. فصل ابتدایی دید در شب با اجرای رشید پور به پایان رسید و او به دلیل درخواست های مدیران صداوسیما، پس از مدتی ممنوع التصویری به تلویزیون بازگشت تا برنامه ای تازه بانام صفر صفر اجرا کند. این برنامه از شبکه سه روی آنتن رفت و باوجود دربرگیری وسیع این شبکه، اما درنهایت موفقیتی در حد و اندازه ی دید در شب نیافت. آپارات که ازجمله سایت های اشتراک ویدیو است، پس از بازگشت رضا رشید پور به صداوسیما به دنبال نگاه داشتن مخاطبان خود برنامه گفت وگومحور تازه ای بانام چارگوش تولید کرد. این برنامه که در حوزه موسیقی است ابتدا با اجرای احسان کرمی و آزاده صمدی روی سایت قرار می گرفت و پس از مدتی زهرا عاملی و محراب قاسم خانی این برنامه را ادامه دادند. این سایت که ظاهراً بودجه ی انجام چنین فعالیت هایی را دارد، این روزها در حال انتخاب گروهی برای ساخت برنامه سینمایی است. تی وی پلاس هم که جزو نخستین تلویزیون های اینترنتی در ایران محسوب می شود، پس از حدود دو سال و نیم جایگاهی میان مخاطبان خود یافته است. این تلویزیون گفت وگوهایی با چهره های شناخته شده و حتی ناشناخته دارد اما کمتر مصاحبه ای از میان این گفت وگوها جنجالی شده است. جذابیت این فضا به حدی بالا رفته که حتی پای چهره هایی مثل فریدون جیرانی را هم به فضای مجازی و تولید برای ارائه در این فضا بازکرده است. جیرانی که نخستین مجری و سردبیر برنامه ی تلویزیونی هفت بود، حالا در این فضا مشغول به کارشده و با چهره های مختلف گفت وگو می کند. کار جیرانی از جشنواره فیلم فجر سال گذشته آغاز شد و در این فاصله برخی از گفت وگوهایش (مثل گفت وگو با مریلا زارعی، ابراهیم حاتمی کیا و کمال تبریزی) سروصدا کرد و به رسانه های مکتوب هم کشیده شد. یک قانون نانوشته صداوسیما این اتفاق در شرایطی رخ می دهد که به نظر می رسد، صداوسیما چندان دل خوشی از این ماجرا ندارد. موفقیت این برنامه ها که گاه با عوامل تولید و هزینه های بسیار کمتری نسبت به برنامه های تلویزیونی، تهیه و پخش می شوند، خواسته و ناخواسته بخشی از مخاطبان رسانه ی ملی را از آن خود می کنند و انحصاری را که تا پیش ازاین فقط در اختیار صداوسیما بود، به چالش می کشند. شاید به همین خاطر است که مدیران قدیمی و جدید تلویزیون پس از چند صباحی که این برنامه ها را جدی نگرفتند، به فکر راه حل هایی برای مقابله با چنین اتفاقی افتادند و در گام اول کوشیدند مجری هایی را که به سمت فضای مجازی کوچ کرده بودند، به جعبه ی جادو برگردانند. دومین گام مدیران تلویزیون، ایجاد محدودیت های پیدا و پنهان برای مجریان و چهره هایی بود که هم زمان هم در صداوسیما حضور داشتند و هم در فضای مجازی. احسان کرمی که حضور موفقی در برنامه چارگوش داشت درباره دلیل حضور نداشتن در قسمت های بعدی این برنامه می گوید: من بااطلاع مدیران سازمان به چارگوش رفتم، اما پس از پخش چند برنامه آن ها از من خواستند که از میان صداوسیما و شبکه های اینترنتی یکی را انتخاب کنم و من با توجه به مخاطب بیشتر، صداوسیما را انتخاب کردم. این قانون نانوشته درباره همکاری با سایت ها و تلویزیون های اینترنتی وجود دارد و بر اساس این قانون اگر فردی (تهیه کننده، کارگردان و مجری) با این برنامه ها همکاری داشته باشد، امکان فعالیت در صداوسیما نخواهد داشت به همین دلیل برخی افراد بدون قید نام خود با برنامه های موجود در فضاهای مجازی همکاری دارند. کرمی در مورد تفاوت مخاطبان اینترنتی با مخاطبان صداوسیما هم می گوید: مخاطب در برنامه های تلویزیونی با مخاطب اینترنتی فرق چندانی ندارد و بر اساس کیفیت برنامه مخاطبان جذب آن خواهند شد، اما همچنان تعداد مخاطبان تلویزیون وسیع تر از فضای مجازی است، حتی اگر کیفیت برنامه ها کمتر باشد. به گفته احسان کرمی، صد هزار بازدید در فضای مجازی مخاطب زیادی است و پیش بینی من این است که به زودی این شبکه ها رقابت فشرده تری با صداوسیما خواهند داشت و باوجود منع های قانونی بر میزان مخاطبان خود می افزایند درنتیجه نمی توانیم به سادگی از این پدیده ها بگذریم. به عنوان مثال در جشنواره کن امسال عمده اطلاع رسانی ها از طریق اینستاگرام صورت گرفت. او می گوید که باید سیاست های تازه ای بر سازمان صداوسیما حاکم شود و تلویزیون های ایران و جهان به سرعت خود را با این رسانه ها وفق دهند. از امیر تتلو تا محمود شهریاری بر اساس بازدیدهای درج شده در این سایت ها میزان مخاطبان معمولاً از صد تا ۴۰ هزار نفر متغیر است که این تعداد به نسبت جمعیت ۷۰ میلیونی ایران رقم قابل توجهی نیست. البته اگر به این آمار تعداد بازنشر تمام با بخشی از برنامه های را در نرم افزارهای ارتباطی و شبکه های اجتماعی اضافه کنیم، رقم مخاطبان یک برنامه ی اینترنتی فراتر از این هم می رود. رسانه های رسمی (خبرگزاری های و سایت های خبری، روزنامه ها و مجلات) هم هرازگاهی به بازنشر تمام یا بخشی از این برنامه ها دست می زنند که خودبه خود باعث بیشتر دیده شدن چنین برنامه هایی می شود. فضای اینترنت و تولید برای پخش آنلاین البته جذابیت های خاص خودش را دارد. در این حوزه تولید و پخش به مراتب ارزان تر از تولید و پخش برنامه در تلویزیون است. از سوی دیگر در این رسانه ها محدودیت های صداوسیمای ایران وجود ندارد و برای انتخاب مهمانان هم دست تولیدکنندگان بسته نیست. آن ها می توانند در استودیو های کوچک خود میزبان چهره های مختلفی باشند، از امیر تتلو گرفته تا محمود شهریاری. نشان دادن ساز، سخت گیری کمتر در مورد پوشش مهمانان و ... هم از دیگر مزایای این فضا در رقابت با صداوسیما است. تجربه ی تولید این برنامه ها نشان می دهد که حتی اگر مراجع نظارتی هم برای ممیزی برنامه ها وجود نداشته باشند، خود عوامل بر اساس عرف جامعه ی ما به شکلی برنامه هایشان را تولید می کنند که مشکل ساز نباشد. همچنان که تابه حال هیچ کدام از برنامه های تولیدی از سوی این بخش با چنین مشکلی مواجه نشده است. بودجه های کم، تولیدات ارزان زمانی که بخش خصوصی وارد عمل می شود، به لحاظ مالی همه چیز حساب شده تر است. در این برنامه ها از سوی موسسه سفارش دهنده مبلغی ثابت به عنوان بودجه در نظر گرفته می شود و پس ازآن بر اساس بازدید و جذب پشتیبان مالی سود اضافه ای نصیب گروه خواهد شد. به این ترتیب گروه های تولید در فضاهای مجازی مانند تلویزیون با مشکل بودجه مواجه نیستند و هزینه های آن ها بسیار آسان تر تأمین می شود. تلویزیون اینترنتی یا تولید محتوای دیداری شنیداری برای عرضه در فضای مجازی تازه در ایران پا گرفته و به نظر می رسد در این مدت کوتاه توانسته سری بین سرها دربیاورد و به رسانه ای جدی و قدرتمند تبدیل شود، اما هنوز راه پیش ٍ روی این بخش طولانی است و به نظر می رسد با شتابی که این حوزه پیداکرده در آینده بیشتر و بیشتر از آن گفته و نوشته خواهد شد. شب گذشته علیرضا قرانی نخستین کنسرت آنلاین را در ایران برگزار کرد و این کنسرت طبق اعلام عوامل برگزارکننده اش ۱۰ هزار مخاطب در سراسر ایران داشت، شاید در آینده هم تعداد چنین برنامه هایی بیشتر شود و هم شاهد تولید و پخش فیلم و سریال هم برای این فضا باشیم. شاید کسی چه می داند؟