پایگاه خبری الف 18 ارديبهشت 1396 ساعت 14:49 http://alef.ir/vdcfjxdjcw6dvva.igiw.html?460648 -------------------------------------------------- راهنمای کتاب/«طبیعت‌گرایی»؛ دیوید پاپینو؛ حسن امیری آرا؛ ققنوس عنوان : متدولوژی و هستی‌شناسی مادی‌انگارانه محمدطاهر کریمی*؛ 18 اردیبهشت 1396 -------------------------------------------------- متن : طبیعت گرایی نویسنده: دیوید پاپینو مترجم: حسن امیری آرا ناشر: ققنوس، 1395 چاپ اول 96 صفحه، 6000تومان شما می توانید کتاب طبیعت گرایی را تا یک هفته پس از معرفی با ۱۰ درصد تخفیف از فروشگاه اینترنتی شهر کتاب خرید کنید. **** یکی از اصطلاحاتی که نظریات مادی انگارانه را به ذهن متبادر می کند اصطلاح" طبیعت گرایی" است. از قدیم الایام اندیشمندان و بزرگان حکمت و معرفت درصدد تبیینی دقیق از عالم و عناصر موجود در آن برآمده اند. آنان پی بردن به این نکته را که آیا مافوق عالم طبیعت جهانی موجود است و آیا ساختار عالم منحصر در همین عالم مادی محسوس می شود، یکی از مهمترین دغدغه های ذهنی خویش قرار داده اند. اما یکی از مسائلی که توجه به آن مهم می نماید این نکته است که اصطلاح طبیعت گرایی بیشتر از نگاههای هستی شناختی و متافیزیکی به عنوان یک رویکرد و روش، شناخته میشود؛ رویکردی که به وسیلهی آن میتوان به یک تبیین و توصیف قانع کننده از عالم پیرامون دست یافت. پس آن چه که در رابطه ی با طبیعت گرایی حائز اهمیت است دو نگاه به این اصطلاح است. نگاه اول برخواسته از طبیعت گرایی به مثابه یک مقوله هستی شناختی و دیگری توجه به این اصطلاح به مثابهی یک روش است. البته پایبندیهای طبیعت گرایانه هم از نوع هستی شناختی و هم از نوع روش شناختی آن ممکن است در حوزههایی غیر از فلسفه نیز اهمیت داشته باشد. تاریخ مدرن روان شناسی، زیست شناسی، علوم اجتماعی و حتی خود فیزیک را می توان وابسته به نگرشهایی متغیر نسبت به اصول هستی شناختی و قواعد روش شناختی طبیعت گرایانه دانست. در مدخل "طبیعت گرایی" دانشنامه فلسفه استنفورد توجه به هر دو رویکرد در رابطه با اصطلاح طبیعت گرایی دیده می شود. این مدخل در سه بخش به رشته ی تحریر درآمده است. بخش اول با عنوان درآمد و بخش دوم و سوم درخصوص دو نگاه متفاوت به طبیعت گرایی است. آن چه که در بخش درآمد کتاب مورد توجه قرار گرفته است، بیان این نکته است که اصطلاح طبیعت گرایی در فلسفه معاصر معنای مشخص و محصلی ندارد. فیلسوفان طبیعت گرا بیش از هر چیز درصدد برقراری هماهنگی میان فلسفه و علم و به عبارت بهتر همگامی فلسفه با علم بودهاند. طبیعت گرایان واقعیت را صرفاً در طبیعت منحصر می کنند و قائلاند که عالم هیچ امر فراطبیعی را در خود ندارد. طبیعت گرایی هم به معنای انکار امور فراطبیعی است و هم به معنای بیان روشی علمی در خصوص حصول حقائق مهم در رابطه ی با طبیعت و روح انسانی است. با توجه به این مسئله می توان این نکته را افزود که طبیعت گرایی در بسیاری از شاخه های فلسفه اعم از متافیزیک کاربرد دارد. چرا که توجه به روش علمی و طبیعی در پی بردن به حقیقت انسان و در رابطه ی با روح و ذهن انسانی یکی از مسائلی است که در انسان شناسی و فلسفه ذهن مورد توجه قرار گرفته است. بخش دوم کتاب در باب طبیعت گرایی هستی شناختی است و به طور خاص به دیدگاههایی پرداخته است که درباره ی محتویات عام واقعیت اند. نویسنده در این بخش به این نکته اشاره میکند که یکی از اندیشه های محوری طبیعت گرایی هستی شناختی، آن است که تمامی موجودات زمانی-مکانی یا باید با موجودات فیزیکی یکی باشند یا از نظر متافیزیکی کاملا وابسته به موجودات فیزیکی باشند. در این جا توجه به این نکته ضروری مینماید که بسیاری از طبیعت گرایان هستی شناختی در رابطهی با موضوعات ذهنی و روانی نگرش فیزیکالیستی اختیار میکنند؛ زیرا با توجه به یکی از اصول برخواسته ی از نگاه طبیعت گرایانه ی هستی شناختی، تمامی روابط علی و معلولی در عالم طبیعت و در میان موجودات زمانی و مکانی رخ می دهد. این مسئله در مورد امور ذهنی و روانی به یکی شدن این امور با مغز و نگاههای مادی و فیزیکالیستی می انجامد. نکته دیگر این که طبیعت گرایی صرفأ در حوزههای متافیزیکی منحصر نمیشود. از طبیعت گرایی هستی شناختی در امور اخلاقی و ریاضیاتی نیز استفاده شده است. طبیعت گرایی در اخلاق به واقع گرایی و ناواقع گرایی در این حوزه منجر شده است. در مورد ریاضیات به دلیل این که دعاوی ریاضی به صراحت نسبت به اعیان، انتزاعی و فاقد موضع زمانی و مکانی هستند باید رویکرد غیرواقع گرایی طبیعت گرایانه را در آن خصوص برگزید. بخش پایانی کتاب در مورد طبیعت گرایی روش شناختی بحث میکند. همان طور که بیان شد طبیعت گرایی به مثابه ی یک روش می تواند در راه حصول حقائق در رابطه ی با جهان و انسان تبیین های قابل توجهی را به دست دهد. در این بخش نویسنده درصدد بیان این مطلب است که طبیعت گرایان روش شناختی برآنند که فلسفه و علم هر دو در پی کار یکسانی هستند، غایات مشابهی را دنبال می کنند و به همین خاطر روش های مشابهی را نیز اتخاذ می کنند. البته برخی، طبیعت گرایی روش شناختی را نظریه ای درباره خود روش علمی و طبیعی می دانند و نه در باب روش فلسفی. مطلب دیگر آن که طبیعت گرایان روش شناختی به تفاوت میان علم و فلسفه واقفاند اما این تفاوتها را به روش نمی دانند؛ زیرا بر این باورند که روش در هر دو معرفت یکی است و از طریق طبیعت گرایی در هر دو حوزهی علم و فلسفه توفیقاتی حاصل شده است. آن چه محل اختلاف است مسائلی است که در علم و فلسفه مطرح می شود و مسائل فلسفه از عمومیتی برخوردارند که مسائل علمی حائز آن عمومیت نیستند.