پایگاه خبری الف 4 شهريور 1396 ساعت 10:07 http://alef.ir/vdceee8eejh8owi.b9bj.html?494244 -------------------------------------------------- راهنمای کتاب/ «مو قرمز»؛ اُرهان پاموک؛ ترجمه‌ی عین‌له غریب؛ چشمه عنوان : پسرکُشیِ رستم، این بار به سبک اُرهان پاموک کاوه شایسته؛ 4 شهریورماه 1396 -------------------------------------------------- متن : مو قرمز نویسنده: اُرهان پاموک مترجم: عین له غریب ناشر: چشمه، چاپ اول 1395 295صفحه؛ 23000 تومان **** اُرهان پاموک بعد از اینکه نوبل سال 2006 را گرفت، چند اثر دیگر نوشته است که به زعم بعضی به واسطه همین آثار، خود را در شمار معدود نویسندگان نوبلیستی قرار داده که بعد از دریافت جایزه ادبی نوبل همچنان با آثاری تراز اول جامعه جهانی ادبی را شگفت زده می کند. او سال 2008 رمان موزه ی معصومیت را نوشت، قطعاتی از منظره را به سال 2010 منتشر کرد، رمان شوری در سر او 2014 منتشر شد و نهایتا موقرمز را نوشت که سال 2015 به چاپ رسید. رمان موقرمز اُرهان پاموک را هم عین له غریب ترجمه کرده است، مترجمی که تقریبا تمامی آثار مهم این نویسنده را برگردانده است؛ از نام من سرخ یا رمان آقای جودت و پسرانگرفته، تا کتاب های شوری در سر، موقرمز یا درس گفتارهای پاموک در دانشگاه هاروارد که با عنوان با و بی تکلف منتشر شد. موقرمز آخرین رمان منتشر شده ی اُرهان پاموک است که شما را در گردبادی از قصه و داستان می چرخاند. این کتاب سرشار از قصه است و پاموکِ قصه پرداز را به بهترین شکل به شما معرفی می کند. داستان، داستان نوجوانی است که پدرش، او و مادرش را تنها گذاشته، و این پسر نوجوان باید دست به کاری شود تا هزینه های زندگی را تا حدودی بر دوش بگیرد. او برای اینکه بتواند کتاب های کمک درسی اش را تهیه کند کاری سخت را انتخاب می کند، که کوتاه مدت است، اما می توان از آن پولِ کافی برای شرکت کردن در کلاس های کنکور را درآورد. او شاگرد یک مقنی می شود، و همراه با او به دشتی در 30 کیلومتری شهر استانبول در پی یافتن آب می رود. اسم این مقنی که یکی از مهمترین کاراکترهای داستان است، اوس محمود است. مردی با اعتماد به نفس و پشتکار بالا که با مخالفت صاحب کارش و به رغم فکرِ آدم های دور و برش مطمئن است چاهی را حفر می کند که به آب خواهد رسید. این مرد 43 ساله به خاطرِ مهری که به نوجوان قصه ی ما دارد، و البته علاقه ی راوی به او، یادآور پدر محبوس ِ راوی قصه است. رابطه پدر-پسری شاید سوژه محوری آخرین رمان اُرهان پاموک است، که البته با ارتباط بینامتنی با دو شاهکار کلاسیک یعنی داستان رستم و سهراب فردوسی و ادیپ سوفکل لایه های پیچیده ای به این موضوع بخشیده می شود. این دو داستان به انحای مختلف از دل قصه ی پاموک سر بیرون می آورند و به تواتر واریاسیون جدیدی از ارتباطِ شخصیت اول داستانِ موقرمز با پدر زندانی اش را پیش می کشد. همیشه دوست داشتم نویسنده شوم، اما پس از ماجراهایی که برای تان تعریف خواهم کرد مهندس زمین شناسی شدم و بساز بفروش. مخاطبان گمان نکنند چون حالا قصد روایت این وقایع را دارم به این دلیل است که همه چیز تمام شده است. در واقع با تداعی این وقایع بیش از پیش با آن ها درگیر می شوم و از این رو احساس می کنم که اسرار رابطه ی متقابل پدر و پسری من شما را هم به خود مبتلا خواهد کرد. این آغازِ رمان، مو قرمز است که شما را به سرعت با خود همراه خواهد کرد. شما در این رمان به چند دلیل، و متصل به چند خطِ داستانی، مجذوب قصه خواهید شد. دو خرده روایت در این میان بیش از همه شما را در تعلیق قصه نگه می دارد؛ اول: داستان اوس محمود و راوی است که به دنبال آب هستند و مخاطب دائما در پی آن است که چه وقت به آب خواهند رسید، و دوم، داستان عشقِ راوی است به زن موقرمز. و البته در نیمه دوم داستان این خرده روایت ها بیشتر هم می شود. نقطه ای که اوس محمود برای حفر چاه انتخاب کرده است و صاحب ملک هم با آن مخالف بوده، هر چه عمیق تر می شود، به بخش های سخت و ناامیدکننده بیشتر نزدیک می شود. از سوی دیگر، هر چه از قصه می گذرد جلوه های روشنی از عشقِ راوی به زن موقرمز به تصویر درمی آید، و به نوعی این عشق راوی است که پشت او را نسبت به حفر چاه گرم می کند. زن موقرمز بازیگر تئاتر سیاری است که در قصبه ی نزدیک ِ محل کار اوس محمود چادر زده است. این تئاتر سیار و قصه هایی که اوس محمود هر شب بعد از کار برای ما تعریف می کند، حلقه اتصال رمان موقرمز با روایت های کلاسیک،سنتی و فولکلور است. قصه پردازی اُرهان پاموک در موقرمز با میانجیگری گروهِ تئاتر سیار در روستای حاشیه ی استانبول، و قصه های جذاب اوس محمود در دشتی وسیع، زیر آسمانی پر از ستارگان رخشان، قصه هایی است که مخاطب را خیال پرداز می کند. اما همچنان که گفته آمد، سوژه محوری این رمان پاموک ارتباط پدر-پسری است. این سوژه البته سوژه ای است که به کرات در طول تاریخ مورد توجه نویسندگان و شاعران بوده است. نه تنها در ادبیات کلاسیک توجه ویژه ای به این موضوع شده، که داستان نویسان معاصر هم همچنان مفتون ایده پسر کشی و به خصوص پدر کشی هستند. از سوفوکل و فردوسی گرفته تا داستایوفسکی و همین اُرهان پاموک. شیوه پرداخت این موضوع از سوی پاموک، شیوه ی متفاوتی است. پاموک به سبک ویژه ای این تم کلاسیک را نوپردازی کرده است و از ترفند های داستان نویسی اش در فرصت های مناسب و در جهت برساختن این ویژگی بهره های فراوانی برده است. توضیح بیشتر در این باره به مجالی فراتر از معرفی کتاب نیاز دارد تا این ویژگی را برای شما لوث نکند. در این میان داستان رستم و سهراب ابوالقاسم فردوسی نقش مهمی ایفا می کند و با حضور در صحنه تئاتر سیار ِ گروه ِ زن موقرمز در ذهن راوی قصه حک می شود و در طول داستان به صورت های مختلف ظهور و بروز پیدا می کند و حتی راوی قصه را به کنکاش پیرامون این قصه و شاهنامه فردوسی می کشاند. اُرهان پاموک در موقرمز نویسنده ای است که برای ما کلی قصه در چنته دارد و هر بار ما را با یک قصه ویژه مفتون داستانش می کند. رئالیسم این رمان چنان خوب از آب درآمده که با قصه و راوی داستان همذات پنداری می کنیم و در تک تک حوادث و ماجراها او را یاری می کنیم. حتی با بستن کتاب و کنار گذاشتن آن همچنان در رمان موقرمز باقی می مانیم و داستان او را این بار به سبک و شیوه ی خودمان ادامه می دهیم.