پایگاه خبری الف 13 مهر 1395 ساعت 14:56 http://alef.ir/vdcbswbfarhb9sp.uiur.html?398554 -------------------------------------------------- پیشنهاد کتاب/ «مسائل زبان‌شناسی نوین»؛ دکتر محمدرضا باطنی؛ آگه عنوان : زبانی که نفس می‌کشیم ناهید آهنگری*؛ 13 مهر 1395 -------------------------------------------------- متن : مسائل زبان شناسی نوین نویسنده: دکتر محمدرضا باطنی ناشر: آگه، چاپ ششم ۱۳۹۳ ۱۸۰ صفحه، ۱۲۰۰۰ تومان شما می توانید کتاب مسائل زبان شناسی نوین را تا یک هفته پس از معرفی با ۱۰ درصد تخفیف از فروشگاه اینترنتی شهر کتاب آنلاین خرید کنید. **** یادم می آید در دوران دانشجویی، وقتی در جواب اینکه چه رشته ای می خوانم، می گفتم: زبان شناسی. طرف طوری با تعجب نگاهم می کرد و شانه بالا می انداخت که معلوم بود چیزی از عنوان این رشته سرش نشده شاید هم به خود می گفت، مگر زبان هم شناختن دارد؟! بعضا هم که اسم زبان شناسی به گوششان خورده بود، چنان آن را کار بی اهمیتی فرض می کردند و لبخندی تحویلم می دادند که ... شاید حق با آنها باشد. چرا که زبان آنچنان در گوشت و پوست و رگ و استخوان انسان و جامعه اش نهادینه شده که همه آن را مثل هوا و نفس کشیدن پدیده ای بدیهی تصور می کنند و نیازی به شناختنش نمی بینند. اما سوالی که در برابر این فرض بدیهی بودن مطرح می شود این است که اگر زبان از جامعه انسانی گرفته شود چه خواهد شد؟ این جاست که اهمیت زبان در زندگی بشر رخ می نماید. پرسشی که در همان ابتدای کتاب مسائل زبان شناسی نوین، دکتر محمدرضا باطنی مطرح کرده است. دکتر باطنی در مقاله آغازین کتاب با نقلی از افسانه برج بابل در تفسیر و تشریح نقش زبان بالاخص نقش اجتماعی آن، می کوشد با زبانی علمی و نظری به این پرسش مهم که می تواند پله اول ورود به دنیای زبان شناسی و درک اهمیت آن باشد، پاسخ می دهد. افسانه ها و فرضیه های زیادی در باب پیدایش زبان در زندگی انسان وجود دارد که جدا از درست و غلط بودن هر کدام، همه ی آنها قدمت زبان را تقریبا هم سن انسان می دانند. تقریبا از همان لحظه ای که اولین انسان با ایما و اشاره و یا آوا شروع به شناخت و ارتباط با طبیعت یا انسان دیگر و یا حتی خود کرد پای زبان وسط کشیده شد. همین نقش ارتباطی زبان از همان دیرباز مهم ترین نقش آن دانسته شده اما قطعا اهمیت آن در طی ۱۰ هزار سال گذشته پررنگ تر شده است که این را مدیون تکامل سریع اجتماعی انسان در طول این تاریخ پر فراز و نشیب دانسته اند و تنها راه انتقال این تکامل زبان بوده و هست. محمدرضا باطنی در مقاله اول کتاب کم حجم اما مفید و باارزش خود سعی می کند پرسش هایی در رابطه با همبستگی زبان و جامعه مطرح کند و به آنها پاسخی شفاف و دقیق دهد. دکتر محمدرضا باطنی را نه فقط اهالی زبان شناس و دانشگاهیان که شاید اکثریت کتابخوان جامعه می شناسند. از آن دست زبان شناسان و اهل قلمانی که به همراه بزرگانی چون محمد مقدم، سعید نفیسی، علی محمد حق شناس و... جزو نسل های اول زبان شناسان کشور شناخته می شوند که در پایه ریزی و اشاعه این علم نوپا از هیچ تلاشی دریغ نکردند. هرچند که قدرش آن طور که باید شناخته نشده اما حضورش همچنان یکی از ستون های این علم در کشور است. از باطنی کتابها و مقالات و سخنرانی های زیادی در حوزه های مختلف زبان شناسی منتشر شده است. زبان شناسی اجتماعی یا جامعه شناسی زبان یکی از حوزه های بینارشته ای در این علم است که مقالات زیادی از دکتر باطنی در این موضوع به تحریر درآمده. کتاب مسائل زبان شناسی نوین نیزعمدتا در راستای پژوهشهای این استاد عالیقدر در زمینه های مختلف از جمله زبان شناسی اجتماعی است. این کتاب مجموعه ای شسته رفته از نُه مقاله در حوزه زبان شناسی است که در طی سه چهار سال اخیر از باطنی به قلم درآمده که البته بنا به گفته خود مولف قبلا در مجلات گوناگون و یا سخنرانی های وی ارائه شده بود که در این کتاب با تغییراتی جزئی و به همت نشر آگه مجددا منتشر شده است. از مزیت های این کتاب یکی سادگی و روانی قلم مولف و دیگری کلی بودن و غیر فنی بودن موضوعات است نه به معنی غیر علمی بودن بلکه از این نظر که طیف گسترده ای از مخاطبان غیر زبان شناس اما علاقه مند به مباحث زبانی هم می توانند از این مقالات استفاده کنند و نیازی به تخصص در حوزه زبان نیست. عناوین مقالات کتاب حاضر شامل: همبستگی زبان و جامعه، نگاهی تازه به یادگیری زبان، مهارت در خواندن، چند نکته درباره آموزش فارسی به خارجیان مبتدی، زبان و نظریه ارتباط، اصطلاحات خویشاوندی در زبان فارسی، اسم عام و اسم خاص، به کارگیری باید در فارسی امروز و زبان به عنوان یک رفتار اجتماعی می باشد. هر کدام از این مقالات واحد مستقل و جداگانه ای است که ضرورتی هم ندارد به ترتیب خوانده شوند اما در چینش مطالب سعی شده مطالب کلی تر در ابتدا قرار بگیرند. یکی از مباحث جالبی که نویسنده در این کتاب، به خصوص مقاله زبان به عنوان یک رفتار اجتماعی مطرح می کند بحث رفتار اجتماعی مناسب از حیث موقعیت و بافت اجتماعی و ارتباط آن با زبان است. پیچیدگی های روابط اجتماعی به تبع پیچیدگی در رفتار زبانی را نیز به همراه دارد؛ آن رفتار زبانی ای که در یک رابطه یا در یک موقعیت، مفهومی توهین آمیز محسوب می شود، در موقعیتی دیگر ممکن است تشویق و حتی محبت آمیز باشد. باطنی در این مقاله خود، به طور غیر مستقیم گرایش خود را به درک معنا به واسطه کاربرد زبان که وابسته به بافت موقعیتی و... است نشان می دهد که یکی از اصول پذیرفته شده زبان شناسی شناختی است در تقابل با معنی شناسی صدق و کذب که بر پایه منطق صوری استوار بود. * کارشناس ارشد زبان شناسی